Admin
تایباد
, , , , , , , , , نظر دهید ۴ مرداد ۱۳۹۶

                            تایباد

شهرستان تایباد یکی از شهرستان های استان خراسان رضوی است به مرکز شهر تایباد که شامل  شهر کاریز و دهستان پایین ولایت و دهستان کرات و بخش میان ولایت است.این شهر در شرق استان خراسان رضوی قرار گرفته و درگذشته بانام طیبات به معنی پاکان و باخرز نیز بوده است.شهرستان تایباد شهر مرزی محسوب شده و همجوار با کشور افغانستان است و در ۶۰کیلومتری  جنوب تربت جام و۲۳۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر مشهد قرار گرفته است.

ارتفاع این شهر از سطح دریا۸۰۰ متر است.مردم شهرستان تایباد به زبان فارسی و گویش فارسی دری صحبت می کنند و جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵ طبق اطلاعات سازمان آمار ۵۷ هزار نفر بوده است.

پیشینه تاریخی

 

در کتب تاریخی ( حبیب‌السیر و نفحات جامی ) “تایباد” از جمله مراکز قدیمی ایران زمین می‌باشد و در حدود ۷۰۰ سال پیش جمعی از اقوام مغول در این آبادی که به نام مغول آباد بوده زندگی می‌کردند.

این قوم به علت بروز بیماری طاعون در افغانستان محل سکونت خود را ترک و به جنوب ایران رفتند و روستای آنان مدتی ویران بوده تا این که شخصی به نام تائب به فکر تجدید بنا و عمران تایباد کنونی و سهل آباد آن عصر می‌افتد.

لیکن این بار هم به علت ناامنی‌های مرزی دیر یا زود به ویرانی کشیده شده و مردم ساکن آن به اطراف متفرق می‌شوند تا این که هنگام حمله حسام‌السلطنه به هرات و کوچاندن ایرانیان مقیم هرات به تایباد باز این ده ویرانه اعتباری پیدا می‌کند و چون مرکز حکام محلی قرار می‌گیرد از مناطق دیگر ، علما و دانشمندان به آن جا می‌آیند.

یافته‌های باستان‌شناسی موید سکونت و فعالیت‌های انسانی در این ناحیه از هزاره سوم پیش از میلاد است.

“گونتر کوریل” نخستین پژوهشگری بود که در سال ۱۹۷۴ مسیر تربت جام، تایباد را مورد بررسی قرار داد . این ناحیه دوران تاریخی جمعیت بسیاری را به خود جلب کرده‌ است ، به گونه‌ای که در دوران پارت‌ها یکی از ولایات آن سلسله بوده‌ است.

منطقه کنونی تایباد در متون کهن به “باخرز”شهرت داشته و گاه از آن با عناوین “گواخرز”و “بادهرزه” نام برده شده و در منطقه تلاقی راه‌های تجاری قدیم که نیشابور را به هرات و قهستان و سرخس متصل می‌کرد قرار داشته‌ است.

باخرز در سال ۲۹ه.ق توسط سپاهیان اسلام فتح شد و شهر”مالین”  به عنوان مرکز باخرز از نظر رونق و اعتبار به مرتبه‌ای رسید که در سده چهارم هجری شهری آباد به شمار می‌آمد.

این منطقه در سال ۶۴۴ه.ق در شمار مضافات هرات به ملوک کرت اهدا شد. در اوایل سده هشتم هجری شخصیتی بزرگ و عرفانی به نام “مولانل شیخ زین‌الدین ابوبکر تایبادی” در باخرز ظهور کرد و منطقه را از افکار خویش متاثر ساخت.

توجه به این ناحیه در دوره تیموری نیز ادامه یافت به طوری که بنای با عظمتی برای تجلیل از مقام عرفانی “زین‌الدین ابوبکر ” ساخته شد. باخرز در قرون بعدی بویژه در سال ۹۹۸و۱۰۲۵ ه.ق توسط عبدالمومن خخان ازبک و در سال ۱۱۲۸ بوسیله افغان‌ها  تصرف شد. به هر حال تیره‌های مختلف و متعددی که در سراسر تایباد پراکنده‌اند گواه محکمی بر رویدادها و حوادث این ناحیه و تاثیرات آن بر منطقه می‌باشد.

تاریخچه نام شهر تایباد و پیدایش نام کنونی

 

شهرستان تایباد در اعصار گذشته جایگاه تمدنهای باشکوهی بوده است، بنا بر این نشانه‌‌هایی از آثار و ابنیه مدنی و شهرنشینی در گوشه و کنار شهرستان به چشم می‌خورد، لذا برای اینکه مروری بر آثار تاریخی و ابنیه باستانی شهرستان داشته باشیم آنها را به چهار دسته: آثار بجای مانده از شهرهای قدیمی، تپه‌‌های باستانی و آثار معماری و آثار بجای مانده از گورستانها و مزارات تقسیم مینماییم.

تایباد در‌ گذشته «مغول‌آباد» «باخرز»، «طیبات»، «‌طایباذ»، «تائی آباد»، «تایب آباد»، «تایاباد»، «تایاباذ»، خوانده می‌شده است. نام نخستین این شهر «مغول آباد» بوده،‌ که مغولان در اوایل سده ۷ هـ. ق هنگام ورود به این ناحیه، آن را به نام خود خواندند. بعدها این محل، در اثر شیوع طاعون خالی از سکنه و ویران گردید. سال‌‌ها بعد، بار دیگر مردم در آن جا ساکن شده شهر را آباد کردند. نام «طیبات» به سبب سکونت شمار زیادی از عالمان، عارفان و مردان پاک ‌از جمله شیخ زین الدین ابوبکر – پیر تیمور لنگ – در این شهر به آن اطلاق شده است. مردم محل بر این باورند، که در شهر تایباد و پیرامون آن، بادی می‌وزد، که مدت وزش آن در یک شبانه روز، دوازده ساعت است، یعنی نیمی از یک شبانه روز، که آن (۱۲ ساعت) را «تای» می‌نامند. از این رو به این شهر «تای‌ باد» گفته‌اند.

موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های طبیعی 

شهرستان تایباد بر پهنه جغرافیایی شمال شرق استان خراسان رضوی واقع شده‌است . این ناحیه یا ارتفاع ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ متری از سطح دریاهای آزاد و مساحت تقریبی ۴۷۵۶ کیلومتر مربع از شمال به شهرستان تربت جام، از شرق به مرزهای سیاسی کشور افغانستان، از جنوب به شهرستان خواف و از مغرب و جنوب غربی به تربت حیدریه محدود می‌شود.

مرکز این شهرستان، شهر تایباد و بر پایه آخرین تقسیمات کشوری دارای سه بخش مرکزی، باخرز و میان ولایت و ۴ شهر تایباد، مشهد ریزه و کاریز و ۶ دهستان می‌باشد.

جمعیت شهرستان تایباد در سال ۱۳۸۵ شمسی حدود ۱۴۵۹۱۰ نفر بر آورد شده‌ است . از نظر چهره طبیعی بخش شمالی و جنوبی ان کوهستانی بوده و شامل ارتفاعاتی از جمله باخرز و ارزنه‌ است.

در جنوب و غرب آن نیز دشت‌های فرزنه، محمد آباد، سرداب، کاریزچه، پلبند، دشت بی‌حاصل دو غارون و … قرار دارد. تایباد اقلیمی معتدل مایل به گرم دارد و از نظر بارندگی در زمره مناطق خشک به شمار می‌آید و بادهای معروف یکصد و بیست روزه سیستان نقش مهمی در خشکی هوا دارد. از مهم‌ترین رودهای فصلی این شهرستان می‌توان به”ربس”درشمال و رود مرزی “هریر رود “در شمال شرقی آن اشاره کرد.

شهر تایباد با سابقه و قدمت طولانی خود و دارا بودن آثار و بناهای تاریخی از جمله شهرهای کهن ایران به حساب می‌آید. این شهر در مسیر ارتباطی تربت جام، فریمان، سنگان، خواف، تربت حیدریه به مشهد متصل می‌شود.

محدوده شهرستان تایباد در سالیان گذشته شاهد پیش‌آمدها و حوادث تاریخی فراوان بوده‌ است. از جمله حوادث مهم گذشته حمله قوم مغول، اسکندر، عرب‌ها، تاتارها، ترکمن‌ها به این منطقه بوده‌ است. در گوشه کنار این شهر و روستاهای اطراف این شهرستان ترکیبی از تیره‌های تیموری، جلالی، یوسفی، یعقوبی، یحیایی و رسولی وجود دارد.

وجود قبرستان‌های طایفه‌ای وسیع در گوشه و کنار شهر و اطراف، نشان از وجود جمعیت‌های گوناگون در گذشته دور دارد. قبرستان‌ها از این جهت طایفه‌ای خوانده‌اند که هر تیره و هر خانواده بزرگ و گسترده برای خود گورستانی دارد.

نژاد مردم شهر تایباد ایرانی است و به علت نزدیکی به شمال شرق ایران تحت تأثیر این دو منطقه قرار گرفته‌ است. زبان مردم شهر تایباد فارسی است و به گویش بیرجندی صحبت می‌کنند.

مردم شهر تایباد مسلمان آن‌ها شیعه و همچنین سنی و حنفی مذهب می‌باشند. از جمله خصوصیات اعتقادی آن‌ها، پایبندی به اعتقادات مذهبی و فرامین دینی می‌باشد.

اولین مسجد شیعیان به نام مبارک صاحب‌الزمان (عج) در زمان مرحوم آیت‌الله العظمی میلانی و با توصیه و کمک آن فقید سعید در شهر تایباد احداث شد و در نیمه شعبان ، روز میلاد مسعودحضرت بقیه‌الله (عج) و با حضور اهالی و جمعی از میهمانان مشهدی و غیره افتتاح شد و برای اوّلین بار صدای اذان شیعه در این شهر طنین انداز و نماز جماعت برگزار گردید .

شیعیان در شهر تایباد تا به حال دارای هفت مسجد هستند که همه آنها را طلاب فارغ‌التحصیل و یا کسانی که در پایه‌های بالا اشتغال به تحصیل دارند اداره می‌کنند .

وجود مدرسه علمیه در شهر و طلاب علم که کار بحث و تحقیق و تفسیر مذهب شیعه را دنبال می‌کنند در استحکام اعتقادات دینی و اسلامی مؤثر می‌باشد. از مساجد قدیمی شهر که قدمت تاریخی دارند در ایام و مناسبت‌های مذهبی جهت اجرای مراسم مذهبی استفاده می‌شود.

تولیدات کشاورزی
خربزه یکی از مهمترین تولیدات کشاورزی تایباد است که به بیشتر مناطق دیگر ایران فرستاده می‌شود

خربزه یکی از تولیدات مهم کشاورزان این منطقه است که به اکثرشهرهای ایران صادر می‌شود، درگذشته روش خاصی برای نگهداری و استفاده آن در زمستان وجود داشت و به این طریق بود که بعد از گرفتن پوست خربزه آن را به صورت نوارهای باریکی در آورده ودر آفتاب خشک می‌کردند و بعد این نوارها را به یکدیگر می‌بافتند که در اصطلح محلی به آن « قاق / qâq » می‌گفتند.و در زمستان به عنوان خشکبار از آنها استفاده می‌شود که بسیار مقوی و پر انرژی بوده است.امروزه این روش به دست فراموشی سپرده شده و دیگر کسی از آن یاد نمی‌کند.

علاوه بر این فعالیت‌های دیگری مانند قالی ، قالیچه و گلیم بافی  در بعضی از منازل روستایی و به ندرت شهری ، پارچه بافی را نیز می‌توان مشاهده کرد.

وجود معادنی همچون گچ ، سنگ ساختمانی و تولید مصالح ساخنمانی مانند شن و آجر فعالیت‌های عمده صنعتی در این منطقه محسوب می‌شود.

اگر چه درسال‌های  اخیر به دلیل خشکسالی‌های پی در پی گرایش به کشت محصولاتی مانند زعفران و پسته در میان بعضی از کشاورزان رایج شده است ولی بسیاری از جوانان به شغل‌های خدماتی مانند مغازه‌داری ، مسافر‌کشی و… روی آورده‌اند و این عامل نقش بسیار مهمی در مهاجرت روستا ئیان به شهر و ایجاد مشاغل کاذب در تایباد داشته است.

حوزه‌ی علمیه‌ی امام صادق(ع)

اکنون حوزه علمیه امام صادق(ع) در شهر تایباد دارای بیش از ۱۱۰ نفر طلبه است که از مقدمات تا سطوح عالیه اشتغال به تحصیل دارند و از محضر اساتید محترم حوزه استفاده می‌کنند . باید خداوند را شکر‌گزار بود که این مرکز دینی و علمی در این زاویه‌ی مرزی منشأ برکات زیادی بوده است.

 ابنیه تاریخی و جاذبه های گردشگری
مجموعه تاریخی مزار شیخ زین‌الدین ابوبکر تایبادی (ره)

مهم‌ترین شاخص تاریخی شهر تایباد ایوانی است رفیع مزین به کاشی‌کاری و کتیبه‌های زیبا که امروزه در کنار گورستان قدیمی شهر در خیابان مولانای غربی واقع است و موید ارادت و توجه به شخصیت عرفانی مولانا زین‌الدین ابوبکر تایبادی است .

وی از مشایخ صوفیه و از جمله عرفای سده هشتم هجری است. مدفن شیخ زین‌الدین ابوبکر تایبادی (ره) در میان محوطه این مجموعه تاریخی قرار داردکه درخت پسته کهنسالی سایه‌های خودرا بر روی آن افکنده‌ است .

در مجاورت آن نیز مسجد و ایوانی زیبا به انضمام دو حجره دو طرفه در طرفین و با فضای داخلی به صورت شاه نشین صلابت خاصی را به این مجموعه بخشیده‌ است.

از ویژگی‌های مهم این بنا کتیبهٔ آجری بر زمینه کاشی فیروزه‌ای ایوان به خط ثلث به قلم (جلال‌الدین محمدبن جعفر ) است. معماری بنا در سال ۸۴۸ه.ق به پایان رسیده و بانی آن پیر احمد خوافی وزیر با درایت شاهرخ تیموری بوده‌ است .

در ابتدای ورود به مجموعه آب انباری وجود دارد که ساختار معماری آن بدون پاشیر است و با رشته پلکان مستقیماً به داخل مخزن منتهی می‌شود. بنای واقع در میانه گورستان مجاور این مکان نیز منسوب به آرامگاه شیخ علی پدر زین الدین ابوبکر است.

مسجد و مقبره شیخ عبدالله 

این بنا منسوب به مدفن (شهاب الدین عبدالله) از عرفای باخرز است که در سال ۸۲۷ه.ق دارفانی را وداع گفت و در قبرستان شهر مالین روی در نقاب خاک کشید. فضای داخلی مسجد آرامگاه وی در عین سادگی به دلیل دارا بودن محرابی با تزئینات گچ بری از صلابت خاصی برخوردار است. وجود چله خانه در بنای مزبور مؤید استفاده آن به عنوان خانقاه نیز می‌باشد. ساختار معماری مسجد شیخ عبدالله بیشتر به اسلوب ابنیه اواخر دوره صفویه نزدیک است.

مجموعه تاریخی مقبره مولانا زین الدین ابوبکر تایبادی 

مهمترین شاخص تاریخی شهر تایباد ایوانی است رفیع مزین به کاشی کاری و کتیبه‌های زیبا که امروزه در کنار گورستان قدیمی شهر در خیابان مولانای غربی واقع است و مؤید ارادت و توجه به شخصیت عرفانی مولانا زین الدین ابوبکر تایبادی است. وی از مشایخ صوفیه و ازجمله عرفای سده هشتم هجری است. مدفن مولانا زین الدین در میان محوطه این مجموعه تاریخی قرار دارد که درخت پسته کهنسالی سایه‌های خود را بر روی آن افکنده‌است. در مجاورت آن نیز مسجد و ایوانی زیبا بانضمام دو حجره دو طرفه در طرفین و با فضای داخلی به صورت شاه نشین صلابت خاصی را به این مجموعه بخشیده‌است. از ویژگی‌‌های مهم این بنا کتیبه‌ی آجری بر زمینه کاشی فیروزه‌ای ایوان به خط ثلث به قلم جلال الدین محمدبن جعفر است. معماری بنا در سال ۸۴۸ه.ق. به پایان رسیده و بانی آن “پیر احمد خوافی” وزیر با درایت شاهرخ تیموری بوده‌است. در ابتدای ورود به مجموعه آب انباری وجود دارد که ساختار معماری آن بدون پاشیر است و با رشته پلکان مستقیما به داخل مخزن منتتهی می‌گردد. بنای واقع در میانه گورستان مجاور این مکان نیز منسوب به آرامگاه شیخ علی، پدر زین الدین ابوبکر است.

بنای مقبره شاهزاده قاسم 

این بنا در شهر مشهد ریزه در فاصله ۲۹ کیلومتری غرب تایباد واقع شده‌است. در ضلع جنوبی این منطقه در میان قبرستانی قدیمی بنایی قرار دارد که به مزار شاهزاده قاسم معروف است. اهالی بر این باورند مقبره مزبور متعلق به قاسم بن محمد بن ابو بکر صدیق رضی الله عنه و پدر ام فروه (مادر امام جعفر صادق رضی الله عنه) می‌باشد که از شخصیتهای تاریخ اسلام است. بنای مزبور مشتمل بر اتاقهایی پیرامون یک فضای مرکزی است که در آن هشت محل چله خانه تعبیه شده‌ است. بنای مقبره متعلق به دوره صفوی است.

میل کرات 

در قرون و سده‌های پیشین، میل آجری کرات راهنمای کاروانیان و مسافرانی بود که راه خواف به باخرز را طی می‌نمودند. امروزه این اثر تاریخی در ۲۵ کیلومتری تایباد در کنار روستایی به همین نام واقع شده‌است. بنای مزبور با بلندی ۲۵ متر دارای ساختار دو قسمتی است به طوری که بخش تحتانی هشت ضلعی و بخش فوقانی آن استوانه‌ای است. از جمله تزئینات معماری این میل می‌توان به وجود (شرفه) گره چینی‌های آجری و بقایایی از یک کتیبه معقلی اشاره نمود. ویژگی‌های این بنای تاریخی اسلوب معماری دوره سلجوقی را به همراه دارد.

رباط عباس آباد

رباط عباس آباد در میانه دشتی وسیع بفاصله ۲۶ کیلومتری شمال غربی شهر تایباد و بر کناره راه قدیمی این شهر به تربت جام واقع شده است. این بنا در زمان آبادانی و رونق خود از جمله کاروانسراهای معتبر خراسان محسوب می‌گردید که به دلیل فضاهای متعدد و دارا بودن امکانات رفاهی از اهمیت خاصی برخوردار بوده و در سفرنامه‌ها و متون تاریخی از آن یاد شده است. در حال حاضر بخشی از دیواره بیرونی بنا بر اثر عوامل طبیعی و ریزش آجرها و مصالح از بین رفته است. طرفین ورودی رباط مزین به قابچه است. وجود عنصری دفاعی بنام “سنگ انداز”در بخش فوقانی سردر حاکی از امنیت این بنا می‌باشد. رباط عباس آباد مشتمل بر دو حیاط است و بر پیرامون آنها، ایوان، ایوانچه اتاقکها و آب انبار وجود دارد که آب آن از قنات و باران تامین می‌شده است. شواهد معماری بنا نشان می‌دهد بخش مسکونی و قسمتی که برای احشام در نظر گرفته شده از یکدیگر شده از یکدیگر جدا بوده است، همچنین بخش مسکونی دارای نقشه‌ای چهار ایوانی بوده و اطاقکهای آن به اندازه‌های متفاوت ساخته شده است. فضاهای داخلی اتاقکها بسیار ساده و منحصر به طاقچه و طاقنما می‌باشد و پوشش سقف آن نیز بصورت چهار ترک ایجاد شده است. تعدادی از اتاقها بوسیله درگاه با هم ارتباط داشته و پنجره‌های کوچکی برای تامین نور فضای داخلی در آنها تعبیه شده است. این بنای با اهمیت بوسیله مردم ناآگاه به انگیزه استفاده از مصالح آسیب فراوانی دیده است.

رباط عباس آباد از یادگارهای معماری دوره صفویه در خراسان است.

قلعه عباس آباد

این بنای مستحکم که بفاصله کمی از رباط عباس آباد واقع شده به رغم اینکه این قلعه با برجهای نگهبانی مورد حفاظت قرار می‌گرفت، با نیم برجهایی که در نمای بیرونی ایجاد شده حصار اصلی آن تقویت می‌گردید. سر در قلعه بصورت آجری بوده و محل تیرکش نیز در آن مشاهده می‌شود. همچنین در طرفین ورودی، مکانی که به هشتی منتقل می‌شود، فضاهای محقری (اتاقک) ساخته شده که احتمالا محل استقرار دربانهای قلعه بوده است. پس از هشتی، ورودی دیگری قرار دارد که بقایای آن نشان می‌دهد در گذشته بخش قابل سکونت از قسمت نگهبانان جدا بوده و این قسمت دارای فضاها و اتاقهای متعددی نیز می‌باشد. اتاقها بصورت گلی و بافضای ساده ایجاد شده و در بخشی از قلعه معماری مرتفعی به چشم می‌خورد که احتمالا محل اقامت حاکم این مکان بوده است. ظواهر امر نشان می‌دهد که محله‌های داخل قلعه بوسیله دیوارهایی از هم جدا گردیده است. بقایای این بنا معماری اواخر دوره صفوی را القا می‌کند.

رباط سنگی 

بقایای این رباط سنگی که به فاصله کمی از میل تاریخی کرات و آن سوی جاده تایباد به خواف قرار دارد، در گذشته توقفگاه کاروانیان و مسافران این ناحیه بوده‌است. قرائن معماری و آوارهای باقی مانده از رباط نشان می‌دهد ورودی بنا دارای طاقی سرپوشیده‌است که به حیاط مرکزی آن منتهی می‌گردد و آبگیری سنگی نیز برای تامین آب مصرفی کاروانیان و احشام در آن تعبیه شده بود. سفال‌‌های پراکنده پیرامون این رباط سنگی مؤید بنیان اثر در دوره سلجوقی و استفاده از آن تا دوران تیموری است.

محوطه تاریخی جوزقان 

در فاصله ۳۴ کیلومتری غرب تایباد و نزدیک به روستای جوزقان، محوطه‌ای کهن به همین نام قرار دارد. سفال‌های پراکنده موید سکونت در این منطقه از صدر اسلام تا دوران صفویه‌است. ضلع جنوب غربی این محوطه به قلعه کهنه مشهور بوده و در مرکز آن تپه ‹‹سنگ کن›› به چشم می‌خورد. همچنین قبرستان قدیمی آن نیز مدفن عرفایی به نام‌های شاه مضراب، پیر بزه و پیر سفیدپوش است.

آب انبار قلعه کهنه ریزه 

آنچه امروزه در میان بقایای قلعه ‹‹ریزه›› خودنمایی می‌کند تنها بنای آب انباری آجری است که در زمره قدیمی‌ترین نمونه‌های برجای مانده در منطقه تایباد دارای اهمیت بسیاری است. این بنا که در وسط روستای ریزه واقع شده دارای سردر، پلکان و پاشیر می‌باشد. مخزن این آب انبار در گذشته بوسیله آب قنات پر می‌شد. کیفیت معماری انتساب این اثر را به پیش از دوره صفویه نشان می‌دهد.

جاذبه‌‌های طبیعی تایباد

تنگل و سد استای 

از جاذبه‌ها و چشم اندازها ی طبیعی بخش میان ولایت شهرستان تایباد تنگل استای از اهمیت ویژه‌ای به لحاظ گردشگری برخوردار است. دره استای یا ‹‹تنگل خور›› که شامل درختان میوه و درختان جنگلی است به طور کامل منطقه‌ای کوهستانی را به دوستداران طبیعت عرضه می‌نماید. بند استای نیز آبگیری است که در ۵۳ کیلومتری غرب شهر تایباد واقع است و به سبب آن، محوطه پیرامون این گردشگاه آبی دارای آب و هوای مطبوعی برای استفاده گردشگران است. همچنین از جاذبه‌های تاریخی روستای استای به بقایای قلعه‌ی سنگی، مسجد جامع، آب انبار و قله سنگی اشاره نمود.

طبیعت ارزنه 

این منطقه بسیار زیبا با چشم اندازهای متنوع طبیعی در فاصله ۶۲ کیلومتری غرب شهر تایباد واقع شده و ویژگی بارز آن علاوه بر وجود درختان چنار کهنسال، رودخانه‌ای است که از انتهای این دره و از میان کوه‌ها جریان یافته و به پایین سرازیر می‌گردد. همچنین پستی و بلندی‌های این مکان آبشاری بسیار زیبا را ایجاد نموده‌است. سرتاسر دره ارزنه توسط درختان غیر مثمر کهنسال با سایه‌ای دلپذیر پوشیده شده و همه روزه پذیرای گردشگران و دوستداران طبیعت است.

سوغات و ره آورد سفر 

سوغات و ره آورد سفر تایباد بافته‌هایی از پارچه‌های نخی است که به شکل انواع حوله در بازار شهر به همراه لباس‌‌های محلی به فروش می‌رسد. تایباد به سبب داشتن سفره‌ی گسترده‌ی آب‌های زیرزمینی از کشاورزی پر رونقی برخوردار است. اما مهمترین محصول این شهرستان خربزه ی تایباد است که شیرینی آن زبانزد خاص و عام است.

مشاغل و هنرهای سنتی 

مشاغل سنتی در بسیاری از بازارهای سنتی شهر تایباد رواج دارند و استادکاران به تولیدات دستی و سنتی سرگرم اند. اگرچه از این مشاغل درآمد هنگفتی نصیب سازندگان نمی‌شود اما هنوز می‌توان در این شهر از مراکزی که در آنها هنر قالیبافی، آهنگری، تون بافی، خراطی و نجاری و مهمتر از همه ساخت سازه‌های سنتی رواج دارد، دیدن نمود.

موسیقی مقامی شهرستان تایباد 

شهرستان تایباد در کنار تربت جام و خواف قطب موسیقی مرکز و جنوب خراسان را تشکیل می‌دهد موسیقی این منطقه با بیش از پنجاه مقام زنده یکی از انواع حائز اهمیت موسیقی مقامی در کشور را ساخته‌است. تا کنون استادان تایبادی در بسیاری از جشنواره‌های موسیقی به اجرای برنامه پرداخته‌اند. سازهای مهم این منطقه را دف و دو تار تشکیل می‌دهند. تفاوت موسیقی مقامی در میان سه شهرستان تربت جام، تایباد و خواف منحصر به نحوه‌ی اجرای مقام‌ها است. مرحوم استاد نظر محمد سلیمانی، استاد برات ابراهیمی، استاد غلامحسین سمندری، استاد شریف‌زاده و … از پیشکسوتان و بزرگان موسیقی شهرستان تایباد محسوب می‌شوند.

شهرهای تابعه تایباد

شهر کاریز

نام کاریز به معنی قنات است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان تایباد قرار دارد. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۹۷۰۹ نفر بوده است.

این شهر در فاصله کمی در شمال شهر تایباد و در جاده تایباد به تربت جام قرار دارد.

ساختمان بیمارستان قدیمی کاریز در سال ۱۳۸۴ تبدیل به دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه آزاد واحد تایباد شد.

شهر مشهد ریزه

این شهر در سال ۱۳۸۴ با ارتقاء روستای مشهد ریزه، مرکز بخش میان‌ولایت از توابع شهرستان تایباد تشکیل شد.

نام اصلی این دیار رزه می‌باشد که از واژه‌ی رز به معنای درخت انگور گرفته شده‌است و دلیل آن هم وجود تاکستان‌های فراوان در ریزه است. رزه از دیارات قدیمی باخرز و سپس شهرستان تایباد بوده‌است. باور عامه درباره رزه چنین است که این مکان باقی مانده یک شهر بزرگ به نام شهر رضوان بوده که پس از افول دوران ترقی اش به یک روستا تبدیل شده و رزه برگرفته از همان نام شهر رضوان است. از شما چه پنهان باقی مانده‌ی دیواری به نام دیوار شهر بند که گویا دور شهر رضوان را می‌گرفته این گفته را به باور نزدیک تر می‌کند. در سال ۱۳۸۵از الحاق دو روستای ریزه و مشهدریزه شهر مشهدریزه به وجود آمد.

 

منابع:تایباد بلوگفا,باشگاه خبرنگاران جوان,ویکی پدیا,islahweb.org

مطالب مرتبط
دیدگاه ها بدون دیدگاه

دیدگاهی برای این مطلب ارسال نشده است.

پاسخ دهید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.